مصرف مکمل روی در کودکان یکی از موضوعات مورد توجه در زمینه سلامت و تغذیه کودکان است. روی نقش مهمی در عملکرد سیستم ایمنی دارد و کمبود آن میتواند بر توانایی بدن برای مقابله با برخی عفونتها تأثیر بگذارد. با این حال، اینکه آیا مصرف روزانه روی میتواند از بروز عفونت پیشگیری کند، بهویژه در کودکان مبتلا به بیماریهای زمینهای، موضوعی است که نیاز به شواهد بالینی دارد.
یک مطالعه جدید با عنوان ZIPS-2 که در مجله JAMA منتشر شده، تأثیر مکملیاری با روی را در کودکان مبتلا به کمخونی داسیشکل بررسی کرده است. نتایج این کارآزمایی نشان میدهد که مصرف روزانه ۲۰ میلیگرم سولفات روی به مدت ۶ ماه، در کودکان زیر ۵ سال مبتلا به کمخونی داسیشکل با کاهش میزان عفونتها همراه بوده است.
کمخونی داسیشکل چیست؟
کمخونی داسیشکل یک بیماری خونی ارثی است که در آن گلبولهای قرمز شکل غیرطبیعی پیدا میکنند. این بیماری میتواند با عوارض مختلفی همراه باشد و عفونتها نیز یکی از نگرانیهای مهم در کودکان مبتلا به این بیماری محسوب میشوند.
بر اساس مقاله ZIPS-2، عفونت همچنان یکی از عوامل مهم بیماری و مرگومیر در کودکان مبتلا به کمخونی داسیشکل در آفریقا است؛ به همین دلیل پژوهشگران به دنبال روشهای مؤثر برای کاهش خطر عفونت در این گروه هستند.
تأثیر مکمل روی در کودکان پیرامون مطالعه ZIPS-2
مطالعه ZIPS-2 یک کارآزمایی بالینی تصادفی، دوسوکور و کنترلشده با دارونما بود که در بیمارستان Jinja Regional Referral Hospital در اوگاندا انجام شد.
در این پژوهش، ۱۰۰ کودک مبتلا به کمخونی داسیشکل که بین یک تا کمتر از ۵ سال سن داشتند، شرکت کردند. کودکان به دو گروه تقسیم شدند:
- ۵۰ کودک مکمل روی دریافت کردند.
- ۵۰ کودک دارونما دریافت کردند.
گروه اول روزانه ۲۰ میلیگرم سولفات روی دریافت کرد و گروه دوم به مدت ۶ ماه دارونما مصرف کرد. پیگیری شرکتکنندگان تا نوامبر ۲۰۲۵ ادامه داشت.
هدف اصلی پژوهش، بررسی این موضوع بود که آیا مکمل روی در کودکان میتواند میزان بروز عفونتهای مختلف را کاهش دهد یا خیر.
نتایج مصرف روزانه روی چه بود؟
نتایج مطالعه تفاوت قابل توجهی بین دو گروه نشان داد.
در طول ۶ ماه پیگیری، در کودکانی که مکمل روی دریافت کرده بودند، ۸۰ مورد عفونت ثبت شد. در گروه دارونما، تعداد عفونتها به ۱۲۴ مورد رسید.
میزان بروز عفونت در گروه دریافتکننده روی ۳۰۵٫۷ مورد به ازای هر ۱۰۰ نفر-سال بود، در حالی که این میزان در گروه دارونما ۴۸۰٫۷ مورد به ازای هر ۱۰۰ نفر-سال گزارش شد.
پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت و مصرف هیدروکسیاوره، نسبت میزان بروز عفونت در گروه روی ۰٫۶۲ بود. فاصله اطمینان ۹۵ درصد برای این نسبت نیز ۰٫۴۵ تا ۰٫۸۶ گزارش شد.
به بیان سادهتر، در این مطالعه مصرف روزانه روی با کاهش میزان عفونت در کودکان زیر ۵ سال مبتلا به کمخونی داسیشکل همراه بود.
آیا مکمل روی برای پیشگیری از عفونت مؤثر است؟
بر اساس نتایج ZIPS-2، مکملیاری روی در جمعیت مورد بررسی با کاهش عفونت همراه بود. پژوهشگران نتیجه گرفتند که مصرف روزانه ۲۰ میلیگرم روی ممکن است بهعنوان یکی از راهکارهای کاهش عفونت در کودکان زیر ۵ سال مبتلا به کمخونی داسیشکل مورد توجه قرار گیرد.
با این حال، باید میان «نتیجه این مطالعه» و «توصیه عمومی برای همه کودکان» تفاوت قائل شد. این پژوهش فقط روی کودکان مبتلا به کمخونی داسیشکل انجام شده و نمیتوان نتایج آن را بدون انجام مطالعات بیشتر به تمام کودکان تعمیم داد.
مقدار روی در مطالعه چقدر بود؟
کودکان گروه مداخله در این پژوهش روزانه ۲۰ میلیگرم سولفات روی دریافت کردند و دوره مصرف مکمل ۶ ماه بود.
این مقدار نباید بهعنوان دوز پیشنهادی برای همه کودکان در نظر گرفته شود. نیاز بدن به روی به عواملی مانند سن، رژیم غذایی و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. بنابراین والدین نباید صرفاً بر اساس نتایج این مطالعه، مصرف مکمل روی را برای کودک خود شروع کنند.
آیا مصرف مکمل روی عوارض داشت؟
یکی از اهداف پژوهش، بررسی ایمنی مصرف روی نیز بود.
در طول مطالعه، هیچ عارضهای که باعث شود مداخله پژوهشی در یکی از گروهها قطع شود، مشاهده نشد. با وجود این، این نتیجه فقط مربوط به شرایط و مدت زمان بررسیشده در این کارآزمایی است و نمیتوان آن را به معنای بیخطر بودن مصرف خودسرانه مکمل روی در تمام کودکان دانست.
ارتباط روی با سیستم ایمنی کودکان
روی یکی از مواد معدنی ضروری برای بدن است و در عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نقش دارد. به همین دلیل، بررسی روی و پیشگیری از عفونت از موضوعات مورد توجه در پژوهشهای تغذیه و سلامت است.
با این حال، وجود نقش زیستی روی بهتنهایی به معنای آن نیست که مصرف مکمل روی در هر کودک سالمی باعث پیشگیری از عفونت میشود. اثربخشی مکمل به شرایط فرد، میزان دریافت غذایی و وجود یا نبود کمبود روی نیز وابسته است.
مطالعه ZIPS-2 اهمیت ویژهای دارد زیرا به جای بررسی صرفاً سطح روی یا شاخصهای آزمایشگاهی، مستقیماً میزان بروز عفونت را در کودکان مبتلا به کمخونی داسیشکل بررسی کرده است.
مطالعه ZIPS-2 چه محدودیتهایی دارد؟
یکی از مهمترین محدودیتهای این پژوهش، تعداد نسبتاً کم شرکتکنندگان است. این مطالعه تنها ۱۰۰ کودک را در یک مرکز درمانی در اوگاندا بررسی کرد.
همچنین شرکتکنندگان همگی کودکان زیر ۵ سال مبتلا به کمخونی داسیشکل بودند. بنابراین مشخص نیست که آیا همین نتیجه در کودکان بزرگتر، بیماران مبتلا به کمخونی داسیشکل در کشورهای دیگر یا سایر گروههای کودکان نیز مشاهده خواهد شد یا خیر.
به همین دلیل، نویسندگان مقاله انجام مطالعات چندمرکزی را برای تأیید نتایج و بررسی اثربخشی این روش در کودکان بزرگتر ضروری دانستهاند.
آیا همه کودکان باید مکمل روی مصرف کنند؟
خیر. نتایج این مطالعه به معنی توصیه عمومی برای مصرف مکمل روی در تمام کودکان نیست.
پژوهش ZIPS-2 یک گروه مشخص از کودکان را بررسی کرده است: کودکان یک تا کمتر از ۵ سال مبتلا به کمخونی داسیشکل در اوگاندا.
بنابراین اگر کودک شما به کمخونی داسیشکل یا بیماری دیگری مبتلاست، مقدار و ضرورت مکمل روی برای کودکان باید بر اساس شرایط پزشکی او و با نظر پزشک تعیین شود.
مصرف بیش از نیاز مکملهای معدنی نیز میتواند مشکلساز باشد؛ بنابراین افزایش خودسرانه دوز یا استفاده طولانیمدت از مکمل روی توصیه نمیشود.
جمعبندی
مطالعه ZIPS-2 نشان داد که مصرف روزانه روی در کودکان زیر ۵ سال مبتلا به کمخونی داسیشکل، در مقایسه با دارونما، با کاهش میزان عفونت همراه بود.
در این کارآزمایی، ۱۰۰ کودک به مدت ۶ ماه بررسی شدند و گروه دریافتکننده روزانه ۲۰ میلیگرم سولفات روی، ۸۰ مورد عفونت داشت؛ این رقم در گروه دارونما ۱۲۴ مورد بود. میزان بروز عفونت نیز در گروه روی پایینتر گزارش شد.
این یافتهها میتوانند نشاندهنده ظرفیت مکملیاری روی برای کاهش عفونت در کودکان مبتلا به کمخونی داسیشکل باشند، اما برای تأیید این نتیجه به مطالعات بزرگتر و چندمرکزی نیاز است.
منبع اصلی مقاله
https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2853064
