این مطلب برای آشنایی عمومی با بیماری و گزینه‌های مراقبت تهیه شده است. تشخیص و انتخاب درمان باید بر اساس شرایط هر فرد و نظر پزشک انجام شود.
فهرست مطالب
- پسوریازیس چیست؟
- علائم روی پوست، ناخن و سر
- انواع پسوریازیس
- محرک‌های تشدید بیماری
- تشخیص پسوریازیس
- درمان پسوریازیس
- آرتریت پسوریاتیک چیست؟
- مراقبت روزانه و کیفیت زندگی
پسوریازیس چیست؟
پسوریازیس بیماری مزمن و التهابی است که در آن فعالیت نابجای سیستم ایمنی باعث افزایش سرعت تولید سلول‌های پوست می‌شود. سلول‌ها سریع‌تر از روند معمول روی سطح پوست جمع می‌شوند و پلاک‌های ضخیم و پوسته‌دار ایجاد می‌کنند.
پسوریازیس واگیردار نیست و از تماس پوستی یا استفاده مشترک از وسایل منتقل نمی‌شود. علت آن ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محیطی است و به رعایت بهداشت یا تمیزی پوست ارتباط ساده‌ای ندارد.
علائم روی پوست، ناخن و سر
شایع‌ترین شکل بیماری با پلاک‌های برجسته و پوسته‌های سفید یا نقره‌ای همراه است. ضایعات اغلب روی آرنج، زانو، پوست سر و پایین کمر دیده می‌شوند، اما بخش‌های دیگر بدن نیز ممکن است درگیر شوند. خارش، سوزش و ترک‌خوردگی رخ می‌دهد.
درگیری ناخن می‌تواند به شکل فرورفتگی نقطه‌ای، ضخیم شدن، تغییر رنگ یا جدا شدن ناخن از بستر دیده شود. ظاهر بیماری در پوست‌های مختلف یکسان نیست؛ تشخیص صرفاً از روی عکس قابل اتکا نیست.
علت‌های خارش پوست را بررسی کنید ←
انواع پسوریازیس
پسوریازیس پلاکی شایع‌ترین نوع است. انواع دیگر شامل پسوریازیس قطره‌ای، معکوس در چین‌های پوستی، پوسچولار با تاول‌های چرکی غیرعفونی و اریترودرمیک با التهاب گسترده و شدید پوست هستند.
محل و وسعت ضایعات در تشخیص نوع بیماری اهمیت دارد. برخی افراد بیش از یک الگوی بالینی را تجربه می‌کنند و نوع و شدت بیماری بر انتخاب درمان اثر می‌گذارد.
محرک‌های تشدید بیماری
عفونت‌ها، آسیب یا خراش پوست، استرس، سیگار، مصرف الکل و برخی داروها می‌توانند در بعضی افراد باعث تشدید علائم شوند. محرک‌ها برای همه یکسان نیستند.
قطع ناگهانی بعضی داروهای سیستمیک یا کورتون‌ها می‌تواند وضعیت بیماری را بدتر کند. دارو را بدون هماهنگی پزشک قطع نکنید و زمان تشدید علائم را ثبت کنید.
تشخیص پسوریازیس
متخصص پوست معمولاً با بررسی ظاهر ضایعات، محل درگیری، وضعیت ناخن‌ها و سابقه علائم تشخیص را مطرح می‌کند. در موارد نامشخص ممکن است نمونه‌برداری کوچک از پوست انجام شود؛ آزمایش خون به‌تنهایی تست اختصاصی تشخیص نیست.
پزشک بیماری‌های مشابه مانند اگزما یا درماتیت سبوره‌ای را نیز بررسی می‌کند. اگر درد، تورم یا خشکی مفصل دارید، این علائم را مطرح کنید؛ ممکن است نشانه آرتریت پسوریاتیک باشند.
درمان پسوریازیس
درمان به نوع، محل و شدت بیماری بستگی دارد. برای موارد محدود، داروهای موضعی مانند کورتیکواستروئیدهای تجویزی، آنالوگ ویتامین D و فرآورده‌های دیگر ممکن است استفاده شوند. مرطوب‌کننده‌ها به کاهش خشکی و ترک پوست کمک می‌کنند.
در موارد گسترده یا مقاوم، نوردرمانی و داروهای خوراکی، تزریقی یا زیستی ممکن است مطرح شوند. این درمان‌ها نیازمند ارزیابی و پایش پزشکی‌اند؛ یک درمان واحد برای همه بیماران بهترین گزینه نیست.
آرتریت پسوریاتیک چیست؟
برخی افراد مبتلا به پسوریازیس دچار التهاب مفصل نیز می‌شوند که آرتریت پسوریاتیک نام دارد. درد، تورم و خشکی مفصل، به‌ویژه خشکی صبحگاهی، تورم انگشتان یا درد محل اتصال تاندون به استخوان از نشانه‌های احتمالی‌اند.
تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت دارد؛ زیرا التهاب کنترل‌نشده ممکن است به آسیب پایدار مفصل منجر شود. در صورت بروز درد یا تورم مفاصل، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.
مراقبت روزانه و کیفیت زندگی
مرطوب نگه داشتن پوست، پرهیز از خراشیدن ضایعات، استفاده از شوینده ملایم و محافظت از پوست در برابر آسیب می‌تواند به مراقبت روزمره کمک کند. خواب کافی و مدیریت استرس برای سلامت عمومی مفیدند، اما جایگزین درمان نیستند.
پسوریازیس ممکن است بر اعتمادبه‌نفس، خواب و روابط اجتماعی اثر بگذارد. اگر علائم روانی یا محدودیت اجتماعی ایجاد شده است، مطرح کردن آن با تیم درمان بخشی از مراقبت کامل است.
پرسش‌های پرتکرار
آیا پسوریازیس واگیردار است؟
خیر؛ از تماس، دست دادن یا استفاده مشترک از وسایل منتقل نمی‌شود.
آیا پسوریازیس درمان قطعی دارد؟
درمان‌ها می‌توانند بیماری را کنترل کنند، اما درمان قطعی و همیشگی برای همه افراد وجود ندارد.
آیا فقط آرنج و زانو را درگیر می‌کند؟
خیر؛ پوست سر، ناخن‌ها، تنه، کف دست و پا و چین‌های پوستی نیز ممکن است درگیر شوند.
آیا استرس باعث پسوریازیس می‌شود؟
استرس می‌تواند محرک تشدید علائم باشد، اما علت قطعی بیماری نیست.
آیا پسوریازیس به مفاصل آسیب می‌زند؟
در برخی افراد آرتریت پسوریاتیک ایجاد می‌شود که نیازمند تشخیص و درمان زودهنگام است.
آیا مرطوب‌کننده بیماری را درمان می‌کند؟
مرطوب‌کننده خشکی و ترک پوست را کم می‌کند، اما به‌تنهایی التهاب بیماری را کنترل نمی‌کند.
آیا رژیم غذایی خاصی درمان قطعی است؟
خیر؛ رژیم مشخصی به‌عنوان درمان قطعی اثبات نشده است.
آیا پسوریازیس پوست سر باعث ریزش مو می‌شود؟
خارش شدید یا کندن پوسته‌ها ممکن است ریزش موقت ایجاد کند؛ ریزش پایدار نیازمند بررسی است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت ضایعات گسترده، دردناک، ترک‌خورده، اختلال خواب یا علائم مفصلی باید ارزیابی شوید.
آیا کورتون موضعی را می‌توان طولانی‌مدت مصرف کرد؟
مدت و محل مصرف باید با نظر پزشک تعیین شود؛ مصرف نادرست می‌تواند عوارض پوستی ایجاد کند.
